Starszym producentem jest ВОСТОК, co po przełożeniu z cyrylicy zapisuje się jako Wostok. Pod tą nazwą kryje się zakład, który działa od jesieni 1941 roku w Czystopolu. To miasto należące do Republiki Tatarstanu, na południowym wschodzie Rosji, leży w odległości około 800 kilometrów od Moskwy. Tatarstan leży między dwiema rzekami - Wołgą i Kamą.
Czystopol nie był w żaden sposób związany z produkcją zegarków, jednak w 1941 roku został wybrany jako miejsce, do którego przeniesiona zostanie II Moskiewska Fabryka Zegarków. W Moskwie zegarki produkowano w zakładach utworzonych po zakupie upadających amerykańskich firm Dueber-Hampden Watch Company ze stanu Ohio oraz Ansonia Clock Company z Connecticut. Realizowany w ramach pierwszego Pięcioletniego Planu Rozwoju Gospodarki Narodowej zakup oraz transport sprzętu odbyły się w latach 1929 i 1930. Podstawą II Fabryki była Ansonia, która w ramach umowy o sprzedaży maszynerii, wysłała do ZSRR techników mających wyszkolić rosyjskich pracowników. Początkowo, korzystała z części pochodzących z I Fabryki, wytwarzając zegarki kieszonkowe, zegary stołowe, ścienne, szachowe oraz na użytek zakładów produkujących samochody. Z czasem, produkcja nabierała coraz więcej unikalnych cech, takich jak na przykład inne wykończenia lub drobne zmiany w konstrukcji kół balansowych. Po rozpoczęciu II Wojny Światowej, zaprzestano produkcji zegarów, pracowników powołano do 12 godzinnych zmian i zaczęto wytwarzać przedmioty potrzebne wojsku.
Na początku października 1941 roku, gdy wojska III Rzeszy zbliżyły się do Moskwy, wydano dyrektywę, by ewakuować II Moskiewską Fabrykę do Czystopola. Rozkaz podobno był zaskoczeniem dla kierownictwa fabryki, jednak nie było możliwości by go kwestionować. Operację ewakuacji załogi - głównie kobiet i dzieci oraz całej linii produkcyjnej - przeprowadzono z pomocą 170 ciężarówek oraz transportu rzecznego po Kamie. W listopadzie, fabryka wznowiła pracę w nowym miejscu. Krótko później, gdy siły Wermachtu zostały odparte, ze stolicy przybył rozkaz, żeby przenieść Drugą Fabrykę Zegarków z powrotem do Moskwy. W drugą stronę nie ruszył jednak cały sprzęt. Reszta, wraz z częścią personelu pozostała w budynku przygotowanym w Czystopolu. Moskiewscy pracownicy zaczęli szkolić mieszkańców Czystopola, którzy stopniowo zdobywali biegłość w obsłudze maszyn produkcyjnych.
Dwa lata później, zakłady opuściły pierwsze zegarki Kirovskie K-43, ponieważ należały do istotnego wyposażenia oficerów Armii Czerwonej. W kolejnych latach, oferta była poszerzana o modele jak Pobeda czy Volga. Szczególnie Pobeda, korzystająca z mechanizmu na licencji francuskiej marki LIP, zyskała ogromne uznanie i popularność wśród mężczyzn w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku. W 1962 roku, zegarki Wostok zostały wyróżnione Złotym Medalem Wystawy Międzynarodowej w Lipsku.
Produkowane w Czystopolu czasomierze stały się oficjalnym wyposażeniem Armii Czerwonej, co było wynikiem podpisania w 1965 roku kontraktu między Ministerstwem Obrony, a fabryką Wostoka. W tym samym roku zadebiutowały zegarki Vostok Komandirskie. Cechowały je proste tarcze z dużymi indeksami 12, 6, 9 wypełnionymi świecącą farbą. W większości egzemplarzy, we wnętrzach pracował ręcznie nakręcany mechanizm Wostok 18 jewels, o oznaczeniu 2234. Wskazówki godzinowa i minutowa o kształcie określanym jako “krawatowy”, również pomalowane były taką farbą. Koperta była uszczelniona, co poprawiało trwałość tych produktów.
Pierwszy zegarek Vostok Amphibia powstał w 1967. Te modele, oczywiście ze zmianami, produkowane są po dzień dzisiejszy. Za projekt wodoszczelnego do 200 metrów i odpornego na trudne warunki zegarka odpowiedzialna była para inżynierów: pan Mikhail Novikov i pani Vera Belova. Gotowy produkt spełniał wysokie wymagania jakie stawiała przed nim armia. Grube, akrylowe szkiełko o wypukłym kształcie dociskało uszczelki wraz ze wzrostem ciśnienia pod wodą. Jest to rozwiązanie koncepcyjnie podobne do tego jakie oferowali Szwajcarzy z firmy EPSA, a stosowane przez znane firmy jak chociażby LIP, Longines czy Tissot.
Uszczelka od strony dekla pochodziła wprost z Radzieckiego Programu Kosmicznego. Zaprojektowano ją jako niewymagającą wymiany, ponieważ podczas zamykania koperty deklem, nie jest ona poddawana stresowi, z jakim wiąże się zakręcanie dekla w popularnych zegarkach. W Amfibii dekiel składa się z dwóch elementów - “płytki” wkładanej do koperty zawsze w ten sam sposób i pierścienia, którym ta “płytka” jest przykręcana i mocowana trwale w obudowie. Taka konstrukcja oraz autorski system antywstrząsowy i odporna na uderzenia, zakręcana koronka pozwalały Amfibii przetrwać więcej niż inne produkowane ówcześnie zegarki. Początkowo Vostok Amfibia był wyposażony w mechanizm z ręcznym naciągiem, oznaczany numerem 2209, czyli werk łożyskowany 18 kamieniami zaopatrzony w duże koło balansowe, wpływające pozytywnie na precyzję pracy.
Najczęściej, zegarki z tym kalibrem można znaleźć na internetowych aukcjach używając do wyszukiwania frazy zegarek wostok 18 jewels. Dla wielu osób to właśnie Vostok Amfibia był pierwszym zegarkiem mechanicznym. Amphibia produkowana jest do dziś w ogromnej ilości wariantów tarcz i ich kolorów oraz w kilku kopertach, różniących się od siebie rozmiarami i stylistyką. Jednak obcując z tym zegarkiem od razu czuć, że pochodzi z poprzedniej epoki.
Dopiero po roku 1969, fabryka zmieniła nazwę na Vostok, a wszystkie opuszczające ją zegarki były tą nazwą sygnowane. Mimo trudnych warunków produkcji w Związku Radzieckim, firma powoli, acz sukcesywnie opracowywała i wdrażała nowe rozwiązanie. Za tymi innowacjami szło międzynarodowe uznanie, ponieważ zegarki z Czystopola potrafiły znieść ekstremalne warunki - temperatury, wilgotność, a także zaskakująco dobrze radziły sobie ze wstrząsami. Przy tym wszystkim były dokładne. Po 1972 roku prowadzono sprzedaż do 54 krajów. W tym czasie, opracowano nowe mechanizmy łożyskowane 24 kamieniami, prezentujące dzień miesiąca lub dzień miesiąca i tygodnia. Również w tej dekadzie Wostoki odwiedziły orbitę okołoziemską, towarzysząc kosmonaucie. Georgy Mikhaylovich Grechko trzykrotnie opuścił Ziemię, jeden z jego lotów trwał aż 29 dni. Swój zegarek przekazał podczas oficjalnej wizyty do zakładowego muzeum w Czystopolu.
W zakładach powstawały też zegarki Wostok Compressor, o charakterystycznym kształcie obudowy z dwiema koronkami i wewnętrznym pierścieniem ze skalą nurkową. Ten model, mimo zewnętrznego podobieństwa do konstrukcji szwajcarskich przeznaczonych do nurkowania, nie był takim zegarkiem per se. Szwajcarzy projektowali koperty, w których koronka odpowiedzialna za ustawianie wskazań pierścienia nie była dokręcana, co pozwalało używać jej w wodzie podczas obliczania czasu zanurzania lub wynurzania. W radzieckim zegarku obie koronki były dokręcane, by zapewnić odpowiednią szczelność, jednak pierścień dało się regulować wyłącznie na powierzchni.
Na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku fabryka nawiązała kontakty handlowe z różnymi krajami, a zegarki eksportowano między innymi do Stanów Zjednoczonych Ameryki, Włoch czy Szwajcarii. Produkowano też zegarki na zamówienia specjalne - na przykład o tarczach z logotypem zamawiającego podmiotu. Dalej pracowano nad rozszerzeniem ofert mechanizmów, co doprawadziło do wprowadzenia werków z komplikacją wskazania dnia i nocy.
Zakłady w Czystopolu przetrwały rozpad Związku Radzieckiego i działają do dziś. Oferowane przez nie wyroby, chociaż wyglądające siermiężnie, cieszą się stałym powodzeniem wśród klientów z całego świata. Oprócz produkcji i sprzedaży kompletnych zegarków, zakłady produkują i sprzedają części zamienne i takie, które pozwalają odmienić i spersonalizować wygląd posiadanego egzemplarza zegarka Vostok. Coraz więcej nowych wzorów, inspirowanych historycznymi, korzysta z części sprowadzanych z Azji, na przykład mechanizmów od Seiko lub Miyota. Kupując zegarek z rosyjskiej fabryki trzeba być gotowym na liczne ustępstwa w kwestii jakości oferowanych wyrobów, względem tego czego można spodziewać się po zegarkach szwajcarskich lub japońskich. Niektóre rozwiązania, powstałe przed półwieczem i wtedy budzące uznanie na całym świecie, współcześnie mogą sprawić wrażenie, że trzymany w rękach przedmiot jest w jakiś sposób wadliwy.
Właśnie niska cena i łatwość wymiany części w zegarkach Wostok Amfibia sprawiają, że zegarki są popularne na całym świecie, a ich właściciele chętnie odmieniają ich wygląd.
Historia radzieckiej, a obecnie rosyjskiej fabryki zegarków w Czystopolu jest doskonałym wstępem do omówienia marki Vostok Europe. U podstaw marki Vostok Europe leży litewska firma Koliz Vostok, powstała w 2003 roku w litewskim Wilnie. Firma podpisała umowę z fabryką zegarków Wostok, której celem było zapewnienie dostaw produkowanych w Czystopolu mechanizmów zegarkowych. Te miały napędzać zaprojektowane w nowoczesny sposób zegarki, o tematyce i detalach stylistycznych, nawiązujących do różnych osiągnięć technicznych Związku Radzieckiego.
Podczas najważniejszych targów branży zegarmistrzowskiej Baselworld, w kwietniu 2004 roku, marka Vostok Europe po raz pierwszy zaprezentowała się międzynarodowej publiczności. Choć na stoisku pokazywano wtedy jedynie pięć modeli, to były one tak atrakcyjne i ciekawe, że przykuły uwagę partnerów biznesowych z różnych stron Europy. Pokazany wtedy model K3 Submarine - nawiązujący do pierwszej radzieckiej atomowej łodzi podwodnej - okazał się bestsellerem. Zegarek o nurkowej stylistyce korzystał z mechanizmu z automatycznym naciągiem, prezentował godziny, minuty, sekundy, dzień miesiąca i informację o porze dnia.
W maju tego samego roku rozpoczęto produkcję mechanizmów przeznaczonych wyłącznie do montowania w zegarkach Vostok Europe. Były to kalibry z czwartą wskazówką lub dyskiem działającym w trybie dwudziestoczterogodzinnym oraz wspomnianym wskazaniem dzień/noc. Pierwsze dostawy do Klientów poza granicami Litwy zrealizowane zostały w sierpniu 2004 roku - modele Vostok Europe trafiły między innymi do Polski, Niemiec, Grecji i Stanów Zjednoczonych.
W ramach promocji i poprawienia widoczności marki, Vostok Europe został partnerem wyścigu Expedition Trophy. To wyścig samochodów terenowych, w którym zespoły ścigały się zimą na dystansie 12 000 kilometrów, między leżącym na północy Półwyspu Kolskiego Murmańskiem, a Władywostokiem, leżącym na wschodnim krańcu Rosji, u wybrzeży Morza Japońskiego. Nagrodą w tej rywalizacji było dziesięć kilogramów złota. Intensywny marketing i szybka ekspansja na kolejne rynki sprawiła, że już w 2006 roku litewski producent potrzebował większego biura. Rok później zegarki były wysyłane do dystrybutorów w 30 krajach, co należy odczytać jako błyskawiczny rozwój.
Duży rozgłos zdobył zaprezentowany w 2008 roku model Energia. Był to masywny zegarek w kopercie z suwakiem logarytmicznym na bezelu. Spośród innych tego typu wyrobów dostępnych na rynku wyróżniał się asymetryczną tarczą i szkłem. W miejscu klasycznych elementów o kolistym kształcie, zaproponowano Klientom takie, które najłatwiej opisać jako dwa połączone koła. Tematem tego modelu była rakieta kosmiczna Energia, jeden z największych tego rodzaju obiektów latających. Powstała, by wynieść na orbitę wahadłowiec Buran.
Po nawiązaniu współpracy ze szwajcarską firmą mb-microtec, pionierem produkcji świecących elementów wykorzystujących tryt (H3), czyli izotop wodoru, wyroby od Vostok Europe stały się jednymi z nielicznych na rynku, które świecą nieprzerwanie.
Radioaktywny materiał zamykany jest w szczelnych, szklanych rurkach, których wewnętrzna powierzchnia pokrywana jest siarczkiem cynku. Gdy tryt ulega rozpadowi, uwalnia energię w formie elektronów, które wchodzą w reakcję z powłoką na szkle, czego efektem jest światło. To jedna z najlepszych metod skutkujących czytelnością zegarka po zmroku - światło jest emitowane bez przerwy przez wiele lat, a w razie potrzeby, rurki można wymienić na nowe. Zastosowanie takiego rozwiązania wiąże się jednak z potrzebą przystosowania linii produkcyjnej zegarków do procesu, w którym wykorzystywany jest materiał radioaktywny.
Litewska firma spełniła wszystkie wymogi i od 2009 roku cechą charakterystyczną najlepszych produkowanych przez nią zegarków jest podświetlenie wykorzystujące właśnie rurki z trytem. Premierowym modelem był Vostok Europe Ekranoplan - potężny zegarek o średnicy 47 milimetrów i wodoszczelny do 200 metrów. Ekranoplan łączy ze sobą cechy statku - operuje na morzach i samolotu - unosi się kilka metrów nad powierzchnią wody. Mimo pewnych sukcesów, radziecki projekt został dosłownie i w przenośni porzucony - jeden z ekranoplanów stoi wryty w piach plaży nad brzegiem Morza Kaspijskiego.
Następny zaprezentowany model był wodoszczelnym do 300 metrów zegarek Vostok Europe Anchar, którego kolejne generacje produkowane są do dnia dzisiejszego. Po raz pierwszy w zegarku marki Vostok Europe wykorzystano mechanizm japoński, dostarczony przez Seiko Instruments Inc - NH35A. Seria Vostok Europe Anchar upamiętnia radziecki atomowy okręt podwodny K-162. Był to najszybszy okręt podwodny świata. Egzemplarz z tej rodziny w warunkach polowych sprawdził między innymi litewski motocyklista Gintautas Igaris, ścigając się w Rajdzie Dakar w 2012 roku. Zegarek przetrwał wielodniową jazdę na motocyklu w trudnym terenie, podczas której czasomierz narażony jest na silne drgania i wstrząsy.
Hasło marki, wprowadzone do komunikacji w 2011 roku, brzmiało “Watches For Going to Extremes” czyli Zegarki do działania w skrajnych (warunkach). Trudno wyobrazić sobie równie skrajne warunki, jak te w jaskini Krubera, uważanej w 2012 roku za najgłębszą na planecie. By dostać się na samo jej dno, Ukraińsko-Litewski zespół potrzebował dwóch tygodni. By dotrzeć do najgłębszego punktu speleolodzy muszą nie tylko przeciskać się przez wąskie szczeliny, ale także nurkować w lodowato zimnej wodzie. Podczas tej wyprawy czas odmierzały modele Vostok Europe Expedition Everest Underground.
Zainspirowany Łunochodami - bezzałogowymi łazikami księżycowymi, zegarek Vostok Europe Lunokhod-2 odbył podróż do stratosfery. Zegarek z wielofunkcyjnym mechanizmem kwarcowym został przymocowany do balonu meteorologicznego, z którym poleciał na wysokość 16 680 metrów, gdzie działała na niego temperatura -44 stopni Celsjusza i silne promieniowanie. Po osiągnięciu wysokości niemal dwukrotnie wyższej niż Mount Everest, zegarek wrócił na powierzchnię ziemi i nadal poprawnie odmierzał czas.
Dla uczczenia 10 rocznicy powstania marki Vostok Europe, przygotowano zegarek Mriya AN-225, wyjątkowy pod wieloma względami. Był on pierwszym na świecie wprowadzonym do sprzedaży zegarkiem z mechanizmem SII NE88 - czyli kalibrem z automatycznym naciągiem i komplikacją stopera wykorzystującą koło kolumnowe. Koło kolumnowe to element, który znacząco poprawia jakość pracy mechanizmów pomiaru czasu na żądanie. Drugim wyróżnikiem było odwołanie do, niestety nie istniejącego już, największego i najcięższego na świecie samolotu jakim był Antonov AN-225 Mriya. Ukończono tylko jeden taki samolot, a jego zadaniem było przenoszenia wahadłowca Buran oraz elementów rakiety Energia. Tak jak potężny był samolot - rozpiętość skrzydeł wynosiła 88,4 metra - tak i zegarek był wyjątkowo duży. Średnica koperty to 50, a jej grubość aż 18 milimetrów.
W tym roku ambasadorem marki został Najsilniejszy Człowiek na Ziemi - Zydrunas Savickas, nazywany Big Z. Dzięki tej współpracy powstały zegarki Vostok Europe Big Z, wszystkie w krótkich seriach, liczących po 500 sztuk.
Kolejnym ambasadorem został wtedy Benediktas Vanagas - doświadczony i utalentowany kierowca, ścigający się w różnych dyscyplinach motorsportu - od rajdów World Rally Championship i Dakar po wyścigi długodystansowe jak 1000 km na torze Palanga. Trwająca nadal współpraca zaowocowała przygotowaniem aż 8 specjalnych edycji zegarków Vostok Europe.
Od 2014 roku Vostok Europe przestało kupować mechanizmy w Czystopolu stawiając głównie na mechanizmy Seiko. Kolejne lata to następne nowe rodziny zegarków, odnoszące się do radzieckiej myśli technologicznej. Powstała nowa generacja modelu Vostok Europe Energia, dostępna w wielu wariantach kolorystycznych i oferująca Klientom możliwość wyboru kopert wykonanych ze stali szlachetnej (w tym pozłacanych) lub brązu.
Zegarki dostępne są z metalową bransoletą lub paskami skórzanymi i gumowymi. Całość jest wodoszczelna do 300 metrów.W kopercie zintegrowano zawór helowy, pozwalający używać zegarka podczas nurkowania saturowanego, gdy nurek oddycha mieszanką bogatą w tlen. Ogromny wybór barw, materiałów i komplikacji zegarka sprawił, że najnowsza Energia zyskała popularność i jest jedną z najchętniej wybieranych kolekcji przez Klientów.
Z myślą o kobietach przygotowane zostały zegarki Vostok Europe Undine. To powiększone damskie zegarki z komplikacją stopera i wodoszczelnością do 200 metrów. Panie wybierające dla siebie Undine otrzymają zegarek w specjalnym pudełku, w którym znajdzie się zegarek z silikonowym paskiem, a także dwa dodatkowe paski skórzane. Dzięki systemowi szybkiej wymiany, właścicielka może w kilka chwil odmienić swój zegarek.
W portfolio litewskiej marki znalazł się też zegarek poświęcony polskiemu fighterowi Marcinowi Tyburowi - Zegarek Vostok Europe Rocket N-1 Chrono Marcin Tybura "Tybur" Limited Edition. Zawodnik startuje w konkurencji mieszanych sztuk walki w federacji Ultimate Fighting Championship. Podczas gali UFC 278 Tybura pokonał niepokonanego wcześniej Alexandra Romanova. Specjalny zegarek z linii N1 Rocket został ozdobiony podpisem Polaka i jego logotypem, przedstawiającym ryczącego niedźwiedzia.
Seria Vostok Europe Space Race to grupa o bardziej zachowawczym wzornictwie. Powstała aby upamiętnić wyścig ZSRR i Stanów Zjednoczonych o dominację w kosmosie, rozpoczęty w 1957 roku wystrzeleniem pierwszego sztucznego satelity na orbitę okołoziemską, a zakończony projektem Apollo-Soyuz w 1975 roku.
Litewski producent jest też nastawiony na opinie Klientów. Dlatego stworzył specjalny projekt o nazwie ”VE Are One”, czyli zegarki zaprojektowane przez internautów, głosujących w internetowych ankietach, wybierając w ten sposób edycję, komponenty oraz kolorystykę tej specjalnej serii zegarków Vostok Europe.
Zdecydowana większość zegarków Vostok Europe jest przystosowana do uprawiania sportów wodnych, ponieważ ich wodoszczelność określona została na 200 lub więcej metrów. Topowe modele dostarczane są w szczelnych plastikowych pudełkach typu dry-box, a w skład zestawu poza zegarkiem wchodzi dodatkowy pasek, narzędzie do jego wymiany oraz certyfikat z badania szczelności koperty.
Podsumowując to wszystko w krótkich słowach: zegarki marki ВОСТОК(Wostok/Vostok) są produktem rosyjskim, pochodzą z największej i najstarszej nadal funkcjonującej rosyjskiej fabryki zegarków, a ich historia sięga 1941 roku, gdy ZSRR broniło Moskwy przed armią III Rzeszy. Zaś marka Vostok Europe i tworzone przez nią zegarki są produktem litewskim, tworzonym zgodnie z nowoczesnymi zasadami prowadzenia biznesu, czerpiącymi inspirację z Radzieckiej techniki.
Zagłębiając się w to zestawienie należy wspomnieć o tym, że produkty z fabryki w Czystopolu charakteryzuje gorsza jakość wykonania - jeszcze do niedawna wiele modeli było oferowane w kopertach mosiężnych, a mechanizmy własnej konstrukcji oferują niewielką rezerwę naciągu wynoszącą do maksymalnie 31 godzin. Jednocześnie trzeba pamiętać, że Czystopolskie zakłady, funkcjonujące w realiach gospodarki centralnie planowanej, wprowadziły na rynek rozwiązania na światowym poziomie. Na przykład koperta Amfibii jest konstrukcją niezwykle przemyślaną i doskonale spełniającą wojskowe wymagania. Być może, gdyby para inżynierów odpowiedzialna za jej stworzenie żyła i pracowała w krajach zachodnich, to ten model byłby dziś najbardziej znanym zegarkiem do nurkowania.
Produkowane na Litwie zegarki Vostok Europe to zupełnie inny typ czasomierzy. Tu najważniejsza jest wysoka jakość wykonania oraz ich mocny charakter. Przejawia się to między innymi wykorzystaniem świecących przez przynajmniej dziesięć lat rurek z trytem, wysoką wodoszczelnością i jej dokładną kontrolą, a także obecnością zaworów helowych. Wiele z tych różnic da się docenić dopiero po dłuższym czasie noszenia. Na zdjęciach nie zawsze widać czemu zegarki rosyjskie są kilku- lub dziesięciokrotnie tańsze niż te produkowane w Wilnie. Jednak często przy bliższym kontakcie łatwo dostrzec niedociągnięcia zarówno stylistyczne jak i te dotyczące jakości wykonania. Elementy graficzne tarczy jak na przykład koło sterowe lub lina, po których rysunku widać, że powstały już kilka dekad wcześniej. Przykładem niższej jakości wykonania są chociażby kropki substancji luminescencyjnej, będące rzadko takiej samej wielkości i kształtu przy każdym indeksie.
Dodatkowo Vostok Europe to zegarki dostępne w krótkich seriach - każda referencja jest limitowana. Po wyczerpaniu puli zegarek w danej kolorystyce już nie powraca do kolekcji. Dziś, poza tematem, nie mają wiele wspólnego z Rosją i Związkiem Radzieckim. Te produkowane w zakładzie w Czystopolu powstały w milionach egzemplarzy. Posiadanie Amfibii na pewno może być świetną zabawą, jednak to raczej przygoda dla Klientów posiadających już kolekcję zegarków i chcących sprawdzić jakich zegarków używał ojciec lub dziadek. Wybór modelu z oferty Vostok Europe to gwarancja zakupu zegarka nowoczesnego, atrakcyjnego wizualnie i trwałego, który dzięki mnogości kolorów i pasków pozwala właścicielowi lepiej wyrazić siebie.
